Od 23 kwietnia 2026 r. obowiązuje nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia określająca standard organizacyjny opieki okołoporodowej. Czy oznacza to rewolucję w opiece nad rodzinami w sytuacji ciężkiej wady dziecka? Czy zmienia się rola hospicjum perinatalnego? Czy pojawia się nowe finansowanie ze środków NFZ? Poniżej wyjaśniamy najważniejsze kwestie.

Co wprowadza nowy standard?

Nowe przepisy w punkcie XVI (str.26 w Dzienniku Ustaw) szczegółowo opisują sposób postępowania w tzw. „sytuacjach szczególnych”, czyli gdy:

• w czasie ciąży rozpoznano ciężką i nieodwracalną wadę dziecka,
• dochodzi do poronienia,
• rodzi się dziecko martwe lub niezdolne do życia,
• dziecko umiera krótko po porodzie.

Standard zobowiązuje personel medyczny m.in. do:

• przekazywania trudnych informacji z uwzględnieniem czasu na ich przyjęcie,
• zapewnienia dostępu do psychologa i – na życzenie – duchownego,
• umożliwienia pożegnania się z dzieckiem,
• umożliwienia zachowania pamiątek,
• zapewnienia intymności (preferencyjnie sala jednoosobowa),
• udzielenia pełnej informacji o prawach rodziców,
• poinformowania o możliwości skorzystania z opieki paliatywnej i hospicyjnej oraz wydania skierowania,
• zgłoszenia kobiety do położnej POZ przy wypisie.

To uporządkowanie procedur i wzmocnienie obowiązku informacyjnego po stronie szpitala.

Co to oznacza dla hospicjum perinatalnego?

Kwestie funkcjonowania hospicjów perinatalnych nadal reguluje:

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 października 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej.

To właśnie ten akt określa:

• kto może prowadzić hospicjum perinatalne,
• jakie kwalifikacje musi posiadać personel,
• jakie świadczenia są gwarantowane,
• jakie są warunki realizacji opieki,
• zasady finansowania przez NFZ.

Nowy Standard Opieki Okołoporodowej:

✔ nie likwiduje hospicjów perinatalnych,
✔ nie przenosi ich roli do szpitali,
✔ nie zmienia modelu finansowania.

Wprost natomiast wskazuje, że kobieta powinna zostać poinformowana o możliwości uzyskania pomocy w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej oraz otrzymać skierowanie.

To oznacza formalne wzmocnienie ścieżki kierowania rodzin do takich miejsc jak Hospicjum Perinatalne JESTEM.

Co warto jasno powiedzieć: to standard organizacyjny, a nie reforma finansowania

Nowe przepisy określają, jak powinna wyglądać opieka organizacyjnie.
Nie oznacza to automatycznie, że:

• NFZ wprowadza nowe świadczenia,
• pojawia się odrębne finansowanie wizyt położnej po stracie,
• szpitale otrzymują dodatkowe środki na jednoosobowe sale,
• finansowane są nowe etaty psychologów.

Rozporządzenie określa obowiązek zapewnienia określonego standardu, ale nie zmienia mechanizmu kontraktowania i wyceny świadczeń przez NFZ.

W praktyce realizacja zapisów będzie zależała od:

• organizacji danego szpitala,
• dostępności personelu,
• możliwości lokalowych,
• współpracy z hospicjum perinatalnym,
• lokalnych kontraktów z NFZ.

Czy położna POZ będzie finansowana za opiekę po stracie?

Standard przewiduje:

• obowiązek zgłoszenia kobiety do położnej POZ przy wypisie,
• zapewnienie profesjonalnej opieki w miejscu zamieszkania.

Nie tworzy jednak nowego, odrębnego świadczenia finansowanego przez NFZ ani nie zmienia zasad rozliczania kontraktów POZ.

W praktyce wiele zależeć będzie od organizacji i zaangażowania konkretnej placówki.

Na ten moment położna POZ rozliczana jest za wizytę u noworodka, a nie u położnicy. Kobieta, która wychodzi ze szpitala bez noworodka nie jest zgłaszana i nie jest obejmowana opieką POZ (nikt nie sprawdza u niej stanu położniczego, położne POZ nie wiedzą, że taka matka straciła dziecko i jest już w domu).

Czy każdy szpital będzie miał osobną salę?

Standard wskazuje, że kobieta w sytuacji szczególnej powinna zostać umieszczona w sali jednoosobowej – chyba że sama zdecyduje inaczej lub nie ma takiej możliwości.

To zasada organizacyjna, a nie obowiązek inwestycyjny budowy nowych pomieszczeń.

Co realnie się zmienia?

Najważniejsze zmiany dotyczą:

✔ wzmocnienia wrażliwości systemowej
✔ obowiązku informacyjnego
✔ formalnego wskazania opieki paliatywnej
✔ ujednolicenia procedur w całej Polsce

Nie zmienia się natomiast:

• model finansowania hospicjów perinatalnych,
• zakres świadczeń określony w rozporządzeniu z 2013 r.,
• wymagania kadrowe.

Gdzie w tym wszystkim jest hospicjum perinatalne?

Nowy standard jasno pokazuje, że opieka nad rodziną w sytuacji letalnej wady dziecka nie kończy się w szpitalu.

Hospicjum perinatalne zapewnia:

• długofalowe wsparcie psychologiczne,
• towarzyszenie w czasie ciąży,
• przygotowanie do porodu,
• opiekę nad noworodkiem,
• wsparcie w żałobie,
• koordynację działań między specjalistami.

Szpital ma obowiązek poinformować.
My mamy doświadczenie, zespół i gotowość, by towarzyszyć rodzinie dalej.

Podsumowanie

Nowy Standard Opieki Okołoporodowej to ważny krok w stronę bardziej empatycznej i uporządkowanej opieki nad rodzinami w najtrudniejszych momentach.

Jednocześnie pozostaje on aktem wykonawczym określającym standard organizacyjny – a nie reformą finansowania systemu ochrony zdrowia.

Dlatego rola wyspecjalizowanych hospicjów perinatalnych – takich jak JESTEM – pozostaje kluczowa.

 (PDF) 

Kobieta w okresie okołoporodowym i jej dziecko w centrum uwagi – zmiany w przepisach [więcej].

Jeśli potrzebujesz informacji lub wsparcia

Jeżeli w czasie ciąży rozpoznano u dziecka ciężką wadę lub chorobę, albo jeśli Twoja rodzina doświadcza straty okołoporodowej, możesz skontaktować się z Hospicjum Perinatalnym JESTEM. Udzielamy informacji o możliwościach wsparcia, zasadach objęcia opieką oraz współpracy ze szpitalem i lekarzami prowadzącymi.

Kontakt nie oznacza zobowiązania do podjęcia decyzji — czasem pierwszym krokiem jest po prostu rozmowa i uzyskanie rzetelnych informacji [zobacz].

HP JESTEM